HİNT ALT KITASI TAKVİMİ
ÖNEMLİ ŞAHSİYETLER - ÖNEMLİ OLAYLAR
31 ARALIK
Cem‘iyyet-i Ulemâ-i Hind’in İlk Başkanı ve
Fetvalarıyla Osmanlı Devletini Destekleyen Âlim ve Siyasetçi
(1875-1952)
1875 yılında Şahcihanpûr’da doğdu. Fakir bir ailenin çocuğu olarak bir yandan terzilik, iplikçilik ve oymacılık gibi el sanatları ile meşgul oldu öte yandan eğitimini sürdürdü. İlk öğreniminden sonra Muradâbâd’daki Medrese-i Şâhî’de Arap dili ve fıkıh okudu. Diyobend’de 1894 yılında başladığı eğitimini 1898 yılında tamamladı. Mezuniyetinin ardından Şahcihanpûr’da Aynü’l-ilm Medresesi’nde beş yıl ders okuttu ve fetvalar verdi. Fetva konusunda adı duyulunca Hindistan’ın her tarafından, bazı Asya ve Avrupa ülkelerinden kendisine çeşitli sorular geldi. Cem‘iyyet-i Ulemâ-i Hind’in yayın organı el-Cemʿiyyet dergisinde başmüftü sıfatıyla verdiği fetvaları yayımladı. Bu zamandan sonra siyasete de kaydı. Sonraki zamanlarda ulusal ve uluslararası konularda siyasi fetvalar da verdi. Balkan savaşlarında Osmanlılar’ı destekleyen bir fetva vererek (1912) Hint müslümanlarına o yılki kurban paralarıyla savaş mağdurlarına yardım etme çağrısında bulundu.
Müslümanların Hindu ve hıristiyanlarla olan münasebetlerinde nasıl bir tavır takınmaları gerektiği yönündeki bir soruyla ilgili fetvasında İslâm’ın gayri müslimlerle münasebeti yasaklamadığını vurguladı. Kendisinin de aralarında bulunduğu bazı âlimlerin 1924’te Hindu-müslüman birliğini tesis etmek amacıyla düzenledikleri bir konferansta müslümanlara, kimsenin dinini değiştirmeye zorlanamayacağı ve değiştirenin de cezalandırılamayacağı ilkesine uymaları çağrısında bulunan önergeyi imzaladı. Bu bildirge, tebliğ ve irtidada dair İslâmî kuralları Hindu-müslüman birliğinin önündeki en büyük engel olarak gören Hindular’a verilmiş bir tâvizdi. Dihlevî’nin özellikle Şehîd Genc, şeriat tasarısı, terk-i muvâlât (sivil itaatsizlik) ve medh-i sahâbe gibi meselelerdeki fetvalarının siyasî tesiri büyük oldu.
Delhi’de Kitâbhâne-i Rahîmiyye’nin kuruluşunda yer aldı; hıristiyan misyonerler, Hindular ve Kādiyânîler ile yapılan dinî tartışmalara katıldı ve el-Burhân dergisinde reddiyeler yayımladı. Öğretim faaliyetlerini 1903’ten ölümüne kadar Delhi’deki Emîniyye Medresesi’nde sürdürdü. Okulun kurucusu Şeyh Emînüddin’in ölümü üzerine (1338/1920) müdürlük görevini üstlenerek kurumun gelişmesine öncülük etti. Medrese idaresinin tevhidi yanında eğitim programı ve yöntemlerinin ıslahı için gayret gösterdi.
Kifâyetullah, Hilâfet ve Kongre hareketlerinde etkin rol oynadı ve Delhi’de Hindistan Müslümanları Birliği’nin (All Indian Muslim League) kutsal mekânların korunmasına ilişkin meselenin tartışıldığı oturumuna katıldı (1918). Hint ulemâsının siyasî dayanışmasını sağlayan Cem‘iyyet-i Ulemâ-i Hind’in kurucuları arasında yer aldı (1919) ve 1942 yılına kadar başkanlığını yaptı. Delhi’de bir tebliğ hareketi başlattı (1924). Mekke İslâm Konferansı (Zilkade 1344 / Mayıs 1926) ve Kahire Filistin Konferansı’nda (Şâban 1357 / Eylül 1938) cemiyet heyetlerine başkanlık etti. İngiltere karşıtı sivil itaatsizlik hareketinin öncüsü olmakla suçlanıp 11 Ekim 1930’da altı ay, Mart 1932 tarihinde de on sekiz ay hapis cezasına çarptırıldı. Hilâfet Hareketi Komitesi ve Cem‘iyyet-i Ulemâ-i Hind’in çeşitli kurullarında görev aldı.
13 Rebîülâhir 1372 (31 Aralık 1952) tarihinde vefat eden Kifâyetullah, Delhi’de mutasavvıf Kutbüddin Bahtiyâr Kâkî’nin kabrinin yakınına defnedildi.
Eserleri. 1. Kifâyetü’l-müftî. Toplam 4502 fetvadan oluşan eser 1969 yılından itibaren yedi ve dokuz cilt halinde yayımlanmış, tarihi belirsiz başka baskıları da yapılmıştır.
2. Ta’lîmü’l-İslâm. İlmihal kitabı.
3. Ravzü’r-reyâhîn (Delhi 1909).
4. Müselmânôn Key Mezhebî Aôr Ḳavmî Ağrâz ki Hıfâzet (Delhi 1917).
5. Risâle-i Şeyhu’l-Hind (Delhi 1918). Mahmûd Hasan Diyûbendî hakkındadır.
6. Nefâ’is-i Merğûbe fî hükmi’d-duʿâʾ baʿde’l-mektûbe (Karaçi, ts.
Diğer Görseller
BİZDEN HABERLER
HAKAMER GÜNCEL HABERLER
