ABDULMACİD DERYABADİNİN VEFAT YILDÖNÜMÜ
HİNT ALT KITASI TAKVİMİ
ÖNEMLİ ŞAHSİYETLER - ÖNEMLİ OLAYLAR
6 Ocak
Hintli Müfessir, Felsefeci ve Düşünür
(1892-1977)
Abdulmâcid 16 Mart 1892 (16 Şaban 1310) tarihinde Uttar Pradeş eyaletinin Deryabad kasabasında doğdu. Babası hukukçu olup Deputy Collector olarak görev yapan Abdülkadir (1848-1912), annesi Bibi Nâsirü’n-Nisâ, dedesi Müftü Mazhar Kerim Kıdvâî (ö.1873) büyük dedesi ise Şeyh Mahdum Bahş (Bakhsh) olup. Baba ve anne tarafından Hint Alt Kıtasının bilinen Kıdvâî ailesinden gelmektedir. Bu ailenin kökenleri ta Gazze’ye kadar gider. Hatta bizzat Abdulmâcid Deryâbâdî’nin tefsirinde beyan ettiğine göre soyu İsrailoğullarına dayanmaktadır. Bunu ispat eden şecereleri de mevcuttur. Kendisi toplam beş kardeş arasında en küçüğüdür. Dini bir ortamda yetişti, ilk eğitimi ile birlikte Arapça ve Farsça’yı evde babasından öğrendi.
Orta eğitimi için modern tarzdaki Sitapur High School’a kaydoldu ve burada 1902-1908 arasında okudu. Temmuz 1908'de Leknev Üniversitesi’nin ilk hali olan ve Allahabad Üniversitesi altında eğitim veren Canning Koleji'ne kabul edildi. Allahabad Üniversitesi’nden 1912'de Felsefe ve Arap Edebiyatı ağırlıklı bir lisans eğitimi derecesi ile mezun oldu. Felsefe alanında lisansüstü eğitim almak istiyordu. Bu eğitimi veren iki üniversiteden biri olan Aligarh Koleji’nin (Aligarh Muslim University) kabul sınavına 1913 yılında girdi ise de başarılı olamadı. Bu defa Delhi'deki St. Stephen's College'a kabul edildi. Ancak babası 1912 yılında Hac görevini yerine getirirken vefat ettiği için tahsilini sürdüremedi ve çalışmaya başladı. 1916 yılında evlendi. Bu dönemde kendisini akılcı bir kişi olarak tanıtıyor ve İslâm'a karşı mesafeli duruyordu. Ancak bir süre sonra ilgi alanını tasavvufa kaydırdı ve ardından Eşref Ali Tânevî’ye intisap ederek tasavvuf yoluna girdi. Bu tarihten sonra daha sistemli bir hayat sürdürdü. Dönemin önemli pek çok fikri siyasi dergisinde çalıştı veya yazılar yazdı. 1927'de Aved Hilafet Komitesinin başkanı olarak Leknev'deki Hilafet Konferansı'na katıldı. Hayatının geri kalan kısmında bir yandan dini siyasi işlerle uğraştı diğer yandan eser yazdı toplam 50’den fazla eser kaleme aldı. Kitapları içinde felsefe ve psikoloji olanlar çoktur. Tefsir ve Kur'ân da onun en önde gelen çalışma alanı oldu. Medrese tahsili görmemesine rağmen isminin başına “Mevlânâ” ünvanı eklenmiş ve hayatı boyunca bu ünvanı kullanmıştır. Arapça'ya nüfuzu ileri derecede olduğu için onun bu ünvanı kullanması yadırganmamıştır. Çeşitli ödüller almış ve Aligarh Üniversitesi kendisine Fahri Doktora vermiştir. Urduca’ya hizmetleri dolayısı ile de ödüller almıştır. Hakkında çok sayıda eser kaleme alınmıştır. Ebü’l-Hasan Ali Nedvi için örnek bir kişilik olmuştur. 6 Ocak 1977 tarihinde Leknev’de vefat etmiştir. Cenaze namazı Nedvi tarafından kıldırılmış ve Deryabad’a defnedilmiştir.
Eserleri
1- Tafsir ul Qur’an. Lahor’daki Taj Company ile 1939 yılında imzalanan bir sözleşme ile yazımına başlandı; ilk cildi 1941, ikinci cildi ise 1943 yılında çıktı. 30 ayda tamamlanması planlanan eser ancak 1958 yılında tamamlanabildi. Aynı yayınevi tefsiri 1962, 1970 ve 1971 yıllarında yeniden bastı. Daha sonra Ebü’l-Hasan Nedvî’nin girişimleri ile gözden geçirilmiş bir baskısı Tafsirul Quran: Translation and Commentary of the Holy Quran adıyla Academy of Islamic Research and Publications tarafından 4 cilt olarak 1981-1985 yılları arasında Leknev’de yapıldı (Sonraki baskıları için bk. The Islamic Foundation, Leicester 2010, 1184 s.: I-IV, Academy of Islamic Research and Publication, Lucknow 2012).
2- Tefsîr-i Mâcidi. İngilizce tefsirin toplumda ilgi uyandırmasından sonra gelen talep üzerine Mâcidî 1944 yılında Deryabad’da Tefsîr-i Mâcidi adıyla 4 ciltlik yeni Urduca bir tefsir yazdı. Bu eserin de günümüze kadar çok sayıda baskısı yapıldı.
3- Arzu’l-Kur’ân ya Coğrafya-i Kur'ânî. Kur'ân'da geçen tarihi olaylar ve mekanlar ile ilgilidir. Bu konuda Seyyid Süleyman Nedvi ve Mevdudi de eserler yazmışlardır.
4- Hayvânât-ı Kur’ânî, Mektebe-i Nedvetü’l-Meârif, Benaras 1955, 170 s.
5- Sîret-i Nebevî-i Kur'ânî
6- Müşkilâtu’l-Kur’ân, Islamic Research Foundation, Madras1977. 1970 yılında yazılan kitabın diğer adı Kur’ânî Mutâlaa Bîsvîn Saddî Meyn şeklindedir ve Madrasta 1970 yılında yapılan konuşmalardan oluşmaktadır.
7- A‘lâmu’l-Kur’ân ya Kur’ânî Şahsiyeteyn, Sıdk-ı Cedîd book Ecensi, Leknev 1959, 208 s.
8- Beşeriyet-i Enbiyâ, Mektebe-i İslâm, Leknev 1959.
9- Muhammed Ali Zâtî Dâirî key Çend Varak, I: Matbua-i Maarif, A’zamgarh 1954; II: 1956.
10- Âp Bîtî, Mektebe-i Firdevs, Leknev 1978, 409 s. 1967 yılında tamamladığı kendi kaleminden hayat hikayesi.
Diğer Görseller
BİZDEN HABERLER
HAKAMER GÜNCEL HABERLER
